Bieszczady

Polski Teksas to żartobliwe określenie Bieszczadów – gór dzikich, pierwotnych, trudnodostępnych i odludnych. Z każdym rokiem w ten najdalej na południe wysunięty skrawek Polski przybywa coraz więcej turystów.

Jadąc w Bieszczady nie sposób pominąć Przedgórza Bieszczadzkiego. To jakby przedsmak tego co czeka nas jeszcze dalej. Tutaj znajdują się największe miasta regionu, które jak okazuje się po przybyciu, w rzeczywistości są małymi mieścinami. Otoczone są łagodnymi pasmami Otrytu i Żukowa, które latem pokrywa niesamowita zieleń, a jesienią bajeczna pomarańcz i intensywna czerwień. Planując wycieczkę w te strony zarezerwujmy sobie czas, na zobaczenie poniższych miejsc:
  • Sanok – Jest to ośrodek przemysłowy, ale z licznymi zabytkami. Warto udać się na zamek, gdzie można obejrzeć wspaniałą kolekcję ikon a także odwiedzić największy polski skansen – Muzeum Budownictwa Ludowego. Obiekty zgromadzone w nim prezentują budownictwo Łemków, Bojków, Pogórzan i Dolinian.
  • Ustrzyki Dolne – Najpopularniejszy ośrodek turystyki i sportów zimowych w Bieszczadach. W zimie czynna jest stacja narciarska na stokach Laworty. Jest to jedyne miasto w Polsce położone w dorzeczu Morza Czarnego (nad rzeką Strwiąż). Niedaleko jest stąd do Krościenka, z przejściem granicznym na Ukrainę.
  • Lesko – Zachował się tutaj zamek Kmitów z XV wieku, z obronną bożnicą żydowską z XVI wieku oraz kirkutem (jest tu około 2 tysiące nagrobków). W gotyckim kościele parafialnym pochowany jest Franciszek Puławski, uczestnik konfederacji barskiej (brat Kazimierza – bohatera Polski i USA). Niedaleko Leska obejrzeć można „Kamień Leski”, ogromną, bo mierzącą ponad 30 metrów wysokości skałę, która według legendy miała zostać upuszczona na kościół przez diabła.
  • Zagórz – Turyści podziwiają w nim ruiny klasztoru Karmelitów Bosych (XVIII wiek), o imponujących rozmiarach i architekturze.

Przed zapuszczeniem się w te najdalsze strony warto odpowiedzieć sobie na pytanie: czym są Bieszczady? Dla jednych to kraina niezwykle tajemnicza, przepełniona jakby mistycyzmem. Inni odnajdują tu prawdziwą oazę spokoju, potrafią oderwać się od swoich codziennych problemów. Jednak dla każdego, Bieszczady są utożsamieniem przyrody. Przyrody, nieskażonej działalnością człowieka. Przyrody, która otacza nas z każdej strony. Przyrody, która jest tutaj wyjątkowo piękna, odmienna i niepowtarzalna..

Bieszczady, leżące na terytorium Polski ciągną się od Przełęczy Użockiej na wschodzie po Przełęcz Łupkowską. Są najdalej na południe wysuniętym polskim regionem (szczyt Opołonek). Tworzą je cztery pasma, biegnące niemal równoleżnikowo z zachodu na południowy-wschód. Najwyższym bieszczadzkim szczytem jest Tarnica (1346 m n.p.m.). Poszczególne pasma są rozdzielone obniżeniami, którymi płyną rzeki: Solinka, Nasiczniański, Wołosaty, tworząc malownicze przełomy.

Ponad gęsto porastającymi doliny i niższe partie gór lasami liściastymi, kończącymi się pasem skarłowaciałej buczyny, rozciągają się już tylko szerokie hale, czyli połoniny. Połoniny to jakby symbol Bieszczadów, ich cecha rozpoznawcza i wizytówka. Każdy, kto chce prawdziwie zobaczyć Bieszczady powinien udać się na wędrówkę po nich. Najbardziej znane a zarazem największe to Połonina Wetlińska i Połonina Caryńska. Warto wspomnieć o jednym z najpopularniejszych schronisk PTTK „Chatka Puchatka”, na połoninie Wetlińskiej. Jest ono najwyżej położonym schroniskiem w Bieszczadach. Idealną bazą wypadową do górskich wędrówek są: Ustrzyki Górne, Cisna, Komańcza.

W celu ochrony tak cennych zespołów krajobrazowych i roślinnych Bieszczadów utworzono Bieszczadzki Park Narodowy. Obszar Bieszczadów wchodzi w skład Światowego Rezerwatu Biosfery „Karpaty Wschodnie”.

Bieszczady są pełne śladów po kulturze Łemków i Bojków, wysiedlonych z tych ziem po II Wojnie Światowej. Powstrzymano w ten sposób rozwój osadnictwa na tych ziemiach, a teren Bieszczadów jest do dziś słabo zaludniony i zagospodarowany. Taka pierwotność zachwyca wszystkich, którzy przyjeżdżają w te góry. Zawsze chętnie powracają, by odpocząć z dala od cywilizacji, na pięknych i rozległych połoninach.

Warto zdobyć górę Chryszczata. W czasie I Wojny Światowej biegła tędy linia frontu. Jeszcze dziś można tu zobaczyć niezabliźnione ślady wojennej historii tej okolicy: dawne okopy oraz zarośnięte, często całkiem zapomniane cmentarze wojskowe. Na stokach zachodnich utworzono rezerwat przyrody nieożywionej „Zwiezło”, na terenie którego znajdują się osuwiskowe Jeziorka Duszatyńskie.

Mało kto wie, że na jednym ze szczytów bieszczadzkich stał dawniej drewniany gród, który strzegł mieszkańców Wetliny. W XVII wieku został spalony przez Tatarów, a na pamiątkę ówczesnego właściciela zamku – Igancego zwanego Hnatem, który wolał skoczyć ze skały, niż zginąć z rąk najeźdźców, górę tą nazywa się Hnatowe Berdo. Niektórzy twierdzą jednak, że to tylko legenda.

Przez Bieszczady prowadzi jedna z najpiękniejszych dróg turystycznych w Polsce. Słynna pętla bieszczadzka liczy długość 144 km. Bardzo atrakcyjnym okazać się może przejazd tzw. „Bieszczadzką Ciuchcią” - kolejką wąskotorową.

Koniecznie zobaczyć trzeba rozległy akwen Soliny i Myczkowców. Jest to największy sztuczny zbiornik w Polsce wykorzystywany zarówno do celów rekreacyjnych, jak i energetycznych. Budując zapory w Solinie i Myczkowcach spiętrzone wody pochłonęły 185 domów, trzy cmentarze, kilka cerkiewek oraz liczne kapliczki. Do największych ośrodków wypoczynkowych nad zalewem należą: Myczkowce, Solina, Polańczyk.


Wiele osób uważa Bieszczady za najpiękniejsze góry w Polsce, a wędrówki połoninami zostają wśród najwspanialszych wspomnień. Bieszczady nie kończą się wraz z polskimi granicami. Ciągną się dalej na południowy-wschód, na terenie Ukrainy i Słowacji - te strony też warto odwiedzić!

Obecnie Bieszczady są niezwykle atrakcyjnym regionem turystycznym, w którym można odnaleźć echa przedwojennych Polskich Karpat Wschodnich z legendą Czarnohory i Huculszczyzny.

autor: Joanna Kołodziejczyk
Odwiedziłeś interesujące miejsca, masz ciekawe wspomnienia z wypraw po Polsce, chciałbyś je zaprezentować użytkownikom ruszajwpolske ? Zajrzyj do sekcji Współpraca i skontaktuj się z nami.