Sudety ciągną się wzdłuż granicy polsko-czeskiej przez około 300 kilometrów. Składa się na nie wiele grup i pasm górskich, z których każde cechuje się niepowtarzalnym krajobrazem i właściwym sobie urokiem. Podzielone są na trzy części: Sudety Zachodnie, Środkowe i Wschodnie.
W skład Sudetów Zachodnich wchodzą zarówno niskie góry jak i najwyższe partie całego pasma.
Całe Sudety są bardzo mocno zalesione, ale sąsiedztwo mocno uprzemysłowionych regionów doprowadziło do uszkodzenia znacznej części drzew, szczególnie w Górach Izerskich. Pomimo tego nadal można cieszyć się ich piękną i bogatą przyrodą, wśród której najcenniejsze zdają się być unikalne torfowiska. Na Pogórzu Izerskim uwagę zwracają dwa jeziora: Złotnickie i Leśniańskie, nad którym wznosi się owiany mrocznymi legendami zamek Czocha.
Góry Kaczawskie, stosunkowo nieduże i niewysokie to najdalej na północ wysunięte pasmo Sudetów. Charakterystycznym elementem tego pasma jest ogromny kamieniołom rozcinający niemal na pół górę Połom. W krajobraz wpisane są również samotne góry - powulkaniczne stożki, jak np. Ostrzyca. Popularną trasą wędrówek jest widokowy Szlak Wygasłych Wulkanów. Na granicy Pogórza Kaczawskiego znajduje się Złotoryja, miasto o średniowiecznych tradycjach wydobycia cennego kruszcu. Dziś dawną kopalnię złota może zwiedzić każdy turysta.
Rudawy Janowickie to zalesiony masyw górski, fantazyjnie ozdobiony skałkami granitowymi (np. na Górze Sokolik). Ciekawą atrakcją są bajecznie kolorowe jeziorka – pamiątka po eksploatacji pirytu.
Jelenia Góra, położona w samym sercu Kotliny Jeleniogórskiej, zachęca do odwiedzenia zabytkową zabudową starego miasta a także imponującą kolekcją szkła artystycznego. Jedną z dzielnic Jeleniej Góry są Cieplice Zdrój, znane uzdrowisko, z wodami fluorkowo-krzemowymi o temperaturze 64˚C. Leczone są tu choroby narządów ruchu, układu moczowego i reumatyczne. Inne znane uzdrowiska w tej części Sudetów to Czerniawa Zdrój i Świeradów Zdrój.
Sudety Środkowe to chyba najpopularniejsze po Karkonoszach miejsca odwiedzane w Sudetach.
Strome zbocza, lasy, to krajobraz Gór Kamiennych. W położonej u ich stóp Kamiennej Górze odnajdziemy ruiny renesansowego zamku, fragmenty murów miejskich, oraz Muzeum Tkactwa Dolnośląskiego. W Krzeszowie znajduje się jeden z najcenniejszych zabytków w Polsce, wpisany na Listę Pomników Historii Polski: barokowy zespół klasztorny Cystersów.
Najniższą częścią Sudetów są Góry Sowie, zbudowane są z najstarszych w Polsce skał. Szczególnym miejscem jest Walim, upamiętniający tragiczną przeszłość. W okresie wojny działała tu filia obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen a więźniowie zmuszani byli do budowy podziemnych fabryk broni. Inny cenny zabytek architektury militarnej znajduje się na Srebrnej Górze. Jest tam twierdza pruska z XVIII wieku, gdzie dawniej produkowano elementy uzbrojenia. W czasie II Wojny Światowej, w forcie Ostróg działał obóz jeniecki. Twierdza Srebrnogórska, wpisana na Listę Pomników Historii Polski jest obecnie udostępniona do zwiedzania.
Do zdecydowanie najatrakcyjniejszych krajobrazowo pasm Sudetów należą Góry Stołowe, o budowie pływowej. Cechują się one bogactwem form skalnych, licznymi szczelinami. Najwyższym szczytem jest Szczeliniec Wielki (919 m n.p.m.). Te unikatowe formy przyrody nieożywionej chronione są przez Park Narodowy Gór Stołowych. W Kudowie Zdroju, oprócz interesującej zabudowy z przełomu XIX i XX wieku odnajdziemy skansen budownictwa ludowego a także (w dzielnicy Czermna) sławną kaplicę Czaszek z 1776 roku. W Wambierzycach znajduje się barokowa bazylika mniejsza, zwana "Kłodzką Jerozolimą" a także ruchoma szopka z XIX wieku.
Góry Orlickie i Bystrzyckie to bliźniacze pasma. Ciekawym miastem są Duszniki Zdrój, z Muzeum Papiernictwa. Corocznie odbywa się tu Międzynarodowy Festiwal Chopinowski. Inne popularne miejscowości to Zieleniec i Polanica Zdrój. Przez Góry Stołowe, Bystrzyckie i Orlickie prowadzą niezwykle atrakcyjne drogi, z których rozciągają się rewelacyjne widoki.
Wałbrzych jest dużym miastem. Żartobliwie mówi się o nim miasto poszukiwaczy i kolekcjonerów minerałów. Rynek zdobią zabytkowe kamieniczni: Pod Trzema Różami, Pod Kotwicą. Dużą atrakcją jest Muzeum Przemysłu i Techniki ulokowane w dawnej kopalni. Koniecznie trzeba odwiedzić Świdnicę z przepięknym zespołem staromiejskim i wpisanym na listę UNESCO Kościołem Pokoju (drugi, również wpisany na tę prestiżową listę odnajdziemy w Jaworze). Pobliska samotna góra to masyw Ślęży – do dziś tajemnicze miejsce kultu dawnych Słowian.
W Sudetach nie brak dawnych warowni piastowskich. Turystów zachwyca przede wszystkim wniesiony nad uroczym Wąwozem Pełcznicy monumentalny zamek w Książu, który ma ponad 400 komnat! Bardzo często odwiedzany jest również zamek w Bolkowie, znany z corocznego Castle Party – festiwalu muzyki gotyckiej.
Ta część Sudetów stanowi drugi co do wielkości w Polsce kompleks uzdrowiskowy. Lecznicze wody mineralne można kosztować w Polanicy Zdrój, Dusznikach Zdrój, Kudowie Zdrój, Długopolu Zdrój, Szczawnie Zdrój, Jedlinie Zdrój.
Do pasm należących do Sudetów Wschodnich zalicza się Masyw Śnieżnika, Góry Złote, Góry Bialskie i Góry Opawskie.
Szczególnie wyróżniającym się jest Masyw Śnieżnika (1426 m n.p.m.), który jest po Karkonoszach najwyższym masywem w polskich Sudetach. Stąd wody spływają do trzech różnych zlewisk: Bałtyku, Morza Północnego i Morza Czarnego. Międzygórze, znany ośrodek wypoczynkowy i sportów zimowych posiada ciekawą XIX-wieczną zabudowę – liczne pensjonaty w stylu szwajcarskim. Ciekawostką przyrodniczą jest pobliski wodospad Wilczki. Koło Kletna odnajdziemy Jaskinię Niedźwiedzią, największą w Sudetach. Mierzy ona około 800 metrów długości. W pobliżu zwiedzać można też dawną kopalnię uranu. Dużą atrakcją są dawne kopalnie złota w Złotym Stoku (tzw. Dolnośląskie Eldorado).
Szczególnym ośrodkiem wypoczynkowym, a zarazem uzdrowiskowym jest Lądek Zdój, z cennymi zabytkami architektury, położony w Górach Złotych. Leczone są tu choroby ruchu, reumatyczne, skóry, obwodowego układu krążenia. Na uwagę zasługuje „Leśny Ogród Drzew i Krzewów – Arboretum”, w którym zgromadzono 250 gatunków drzew.
